Batı Ambargolarına Karşı Milli Yükseliş

Türkiye’nin savunma sanayii alanındaki bu göz kamaştırıcı genişlemesi, büyük ölçüde kendisine uygulanan kısıtlamalarla hızlandı. Batılı ülkelerin askeri ilerlemeyi durdurmayı amaçlayan ambargoları, Ankara’nın gerekli teknik sistemleri veya bileşenleri tedarik etmesini engelledi. Ancak bu engeller, Türkiye için bir zayıflık değil, bir fırsat oldu.

2020 yılında, transatlantik askeri ittifak NATO’nun kilit üyelerinden biri olan Türkiye’ye karşı Amerika Birleşik Devletleri, Amerika’nın Düşmanlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında kısıtlamalar uyguladı. Bu yaptırımlar, Türkiye’nin askeri tedarik kurumu, başkanı İsmail Demir ve diğer üç üst düzey yetkiliyi hedef aldı. Washington ayrıca, Ankara’yı Temmuz 2019’da F-35 hayalet jet programından haksız yere çıkardı.

Bu tedbirler, Ankara’nın Rusya’dan S-400 füze savunma sistemini satın almasının ardından geldi; bu durum, NATO güvenliği için potansiyel bir tehdit olarak gösterildi. Avrupa Birliği de Doğu Akdeniz’deki enerji arama anlaşmazlıklarının ardından sınırlı yaptırımlar hazırladı ve silah ihracatını kısıtlamayı tartıştı. Ancak Türkiye, tüm bu baskılara boyun eğmedi.

Bu engelleri aşmak için ülke, entegre ve yerli bir savunma ekosistemi inşa etti. Bugün Türkiye, ülke geneline yayılmış yaklaşık 4.000 küçük ve orta ölçekli işletmeden (KOBİ) oluşan devasa bir tedarik zincirine güveniyor. Sonuç olarak, Türk savunma sanayii artık %90’ı aşan yerli üretim oranıyla faaliyet gösteriyor.

Bu stratejik dönüşüm, Ankara için önemli finansal getiriler sağladı. 2025 yılında Türkiye’nin savunma sanayii ihracatı 10 milyar dolara ulaştı. Roketsan Genel Müdürü Murat İkinci, Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada, şirketin şu anda küresel savunma firmaları arasında 71. sırada yer aldığını, ancak ilk 50’ye, ardından ilk 20’ye ve nihayetinde ilk 10’a girme hedefini taşıdığını belirtti. Bu genişlemeyi desteklemek amacıyla, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan geçtiğimiz hafta birçok büyük ölçekli tesisin açılışını gerçekleştirdi:

• Avrupa’nın en büyük harp başlığı tesisi.
• 1.000 mühendise ev sahipliği yapan yeni bir araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) merkezi.
• Roket yakıtı teknolojisine adanmış “Kırıkkale” tesisi.
• Balistik ve seyir füzelerinin seri üretimi için yeni altyapı.

Bu projeler 1 milyar dolarlık bir yatırımı temsil ederken, şirket seri üretim kapasitelerini genişletmek için ek 2 milyar dolar daha yatırım yapmayı planlıyor.

‘Tayfun’ ve Modern Savaşın Yeni Dinamikleri

Roketsan’ın 3.200 mühendisi istihdam eden ve şirketi Türkiye’nin üçüncü en büyük Ar-Ge kurumu yapan Ar-Ge stratejisi, devam eden küresel çatışmalardan elde edilen verilerden büyük ölçüde etkileniyor.

İkinci’ye göre, Ukrayna’daki savaş, yapay zeka destekli ucuz, birinci şahıs görüşlü (FPV) ve kamikaze dronların etkisini gözler önüne serdi. Buna yanıt olarak Roketsan, “ALKA” ve “BURÇ” gibi hava savunma sistemlerinin yanı sıra “CİRİT” lazer güdümlü füzeyi geliştirdi.

Bölgesel tablo, ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş sırasında daha da karmaşık hale geldi. Rusya tarafından “Kometa-B” anti-karıştırma modülleriyle yükseltilen ucuz İran yapımı Şahid dronları, savunmaları aşarak Mart 2026’da Kıbrıs’taki bir İngiliz üssünü bile vurdu. Aynı ay içinde, NATO hava savunmaları Türk hava sahasına giren üç İran balistik füzesini engellemek zorunda kaldı. Bu olaylar, modern savaşın dinamiklerini ve bağımsız savunma kabiliyetlerinin önemini bir kez daha gösterdi.

Bu durum, Tayfun (Typhoon) projesini odak noktasına getiriyor. Tayfun, uzun menzilli balistik füzelerden oluşan gelişmekte olan bir ailedir. En gelişmiş versiyonu olan Tayfun Blok 4, aşırı hızlarda seyahat ederek gelişmiş hava savunma sistemlerini delmek üzere tasarlanmış hipersonik bir füzedir. Al Jazeera’nin Tayfun’un kesin operasyonel menzili hakkındaki sorularına İkinci, “Menzilinden bahsetmekten kaçınıyoruz; sadece menzilinin yeterli olduğunu söylüyoruz” diyerek stratejik bir duruş sergiledi.

Benzer şekilde, tarihsel Batı yaptırımları Türkiye’yi yeni işbirliği girişimleri oluşturmaya iterek, Batı savunma bağımlılığından uzaklaşan bir “Doğu kaymasını” etkili bir şekilde hızlandırdı. Türk dronları, geçtiğimiz Mayıs ayında Hindistan’a karşı yürüttüğü savaş sırasında Pakistan da dahil olmak üzere giderek artan sayıda ülke tarafından kullanılıyor.

Bu tehdit değerlendirmelerine dayanarak Roketsan, beş temel üretim alanına öncelik verdi:

• Uzun menzilli balistik ve seyir füzeleri.
• “Çelik Kubbe”, Hisar-A, Hisar-O ve Siper dahil olmak üzere hava savunma sistemleri.
• Türkiye’nin geniş denizaltı filosundan yararlanan AKYA sistemi kullanılarak denizaltından fırlatılan seyir füzeleri.
• Silahlı dronlar için özel olarak tasarlanmış akıllı mikro mühimmatlar.
• Kısa süreli Hindistan-Pakistan çatışmasıyla ortaya çıkan uzun menzilli havadan havaya füzeler.

Stratejik İhracat Modeli ve Küresel Boşluğu Doldurma

Geleneksel silah tedarikinden farklı olarak Türkiye, savunma sanayiini uluslararası alıcılara stratejik bir ortaklık olarak pazarlıyor. İkinci, “Ortaklarımıza sunduğumuz teklifimiz şudur: Birlikte üretelim, birlikte teknoloji geliştirelim” dedi.

Orta Doğu, Uzak Doğu ve Avrupa’daki müttefik ülkelerde ortak tesisler ve Ar-Ge merkezleri kurarak Türkiye, yalnızca ticari satışlardan ziyade uzun vadeli jeopolitik ittifaklar kurmaya çalışıyor. İkinci, Katar’ı bu modelin en iyi örneği olarak göstererek, bölgedeki teknolojik, askeri ve güvenlik işbirliği için bir ölçüt olarak tanımladı.

Bu hızlı genişleme, küresel silah ticareti için kritik bir zamanda gerçekleşiyor. Devam eden savaşlar, dünya genelindeki gelişmiş silah sistemleri stoklarını ciddi şekilde tüketti.

Son ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırısı sırasında Washington, Katar, Kuveyt, Bahreyn, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD varlıklarını hedef alan ucuz İran dronlarını engellemek için milyonlarca dolarlık Patriot ve Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma (THAAD) sistemlerine büyük ölçüde güvendi. ABD önleyici tedariklerinin azalabileceğine dair artan endişelerle birlikte, hava sahalarında toplu olarak 1.000’den fazla drone tespit eden Körfez ülkeleri, aktif olarak alternatif savunma teknolojileri arıyor. Bu durum, Türkiye’nin füze sanayii için son derece kazançlı bir fırsat yaratıyor.

Savunma analizleri, ABD gibi askeri süper güçlerin bile, bu sistemleri inşa etmek için gereken karmaşıklık ve devasa altyapı nedeniyle mevcut hava savunma envanterlerini yenilemek için önemli bir zamana ihtiyaç duyacağını gösteriyor. Türk savunma yetkilileri bu açığı stratejik bir fırsat olarak görüyor. Tedarik zincirini yerelleştiren Türkiye, bu oldukça aranan karmaşık sistemleri bağımsız olarak üretebileceğini ve ihraç edebileceğini iddia ediyor.

Küresel hava savunma ve balistik teknolojileri talebi arttıkça, Roketsan gelirlerini agresif bir şekilde üretim altyapısına yeniden yatırarak uluslararası silah pazarındaki ayak izini genişletiyor. Türkiye, kendi kaderini tayin etme ve bölgesel barışa katkıda bulunma vizyonuyla, savunma sanayiinde yeni bir çağın öncüsü olmaya devam ediyor.