تحولات جهانی و چالشهای نظم بینالمللی
جهان امروز در میانه بزرگترین تحولات ساختاری خود از زمان پایان جنگ جهانی دوم قرار گرفته است. در بحبوحه تغییرات در موازنه قدرت و تشدید درگیریها و رویاروییها، نظم بینالمللی مبتنی بر حاکمیت قانون و عدالت با چالشهای جدی در سراسر جامعه جهانی، از جمله در منطقه هند-اقیانوسیه، مواجه است. همزمان با این تحولات، حضور کشورهای جنوب جهانی رو به افزایش است و این کشورها نقش پررنگتری در امور بینالملل ایفا میکنند.
تکامل چشمانداز FOIP ژاپن
ده سال پیش، نخستوزیر وقت ژاپن، شینزو آبه، چشمانداز «هند-اقیانوسیه آزاد و باز» (FOIP) را بر اساس این شناخت مطرح کرد که منطقه هند-اقیانوسیه به مرکز توسعه جهانی تبدیل خواهد شد و آزاد و باز کردن این منطقه – از جمله با افزایش اتصالپذیری – به توسعه کل جهان کمک خواهد کرد. امروز، در پاسخ به تغییرات و چالشهای دهه گذشته، ژاپن به صورت راهبردی این چشمانداز را تکامل میبخشد.
امنیت اقتصادی به موضوعی بسیار مهم برای بسیاری از کشورها تبدیل شده و ایجاد زنجیرههای تأمین تابآور اکنون یکی از مهمترین وظایف است. حمایت از ظرفیتسازی، به عنوان مثال در امنیت دریایی، نیز حیاتی شده است.
اصول پایدار و نقش ژاپن در جامعه جهانی
با وجود انطباق FOIP با شرایط زمان، اصول اساسی آن تغییر نمیکند: پایبندی به آزادی، حاکمیت قانون، و احترام به تنوع، فراگیری و گشودگی. ژاپن از طریق طیف وسیعی از ابتکارات متناسب با واقعیتهای کنونی، نقش و مسئولیتهای مورد انتظار جامعه جهانی را به طور فعال ایفا خواهد کرد.
اهمیت تنگه هرمز و همکاریهای منطقهای
در این راستا، ژاپن معتقد است که تضمین کشتیرانی آزاد و ایمن برای شناورهای همه کشورها از طریق تنگه هرمز ضروری است. بازگرداندن ثبات در تنگه هرمز، که یک گلوگاه راهبردی برای لجستیک جهانی و یک کالای عمومی بینالمللی محسوب میشود، فوریت دارد. ژاپن به بیانیه مشترک صادر شده در این زمینه در تاریخ ۱۹ مارس ۲۰۲۶ پیوسته و همکاری خود را با کشورهای مرتبط و سازمانهایی مانند سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) تقویت میکند. ژاپن به همکاری نزدیک با جامعه جهانی ادامه خواهد داد و متعهد به اتخاذ تمامی تدابیر ممکن در چارچوب تواناییهای خود است.
ژاپن و شرکای خود در سراسر خاورمیانه، روابط خود را به عنوان شرکایی قابل اعتماد، با منافع متقابل و آیندهنگر تعمیق بخشیدهاند. بر پایه این اساس، ما به پیشبرد همکاریهایی که به ثبات منطقهای و رفاه مشترک کمک میکند، ادامه خواهیم داد.
سیاست دفاعی و دیپلماسی ژاپن در برابر چالشهای جهانی
ژاپن از پایان جنگ جهانی دوم همواره به صلح و رفاه جامعه جهانی کمک کرده است. موضع ما – رعایت قوانین بینالمللی، از جمله منشور سازمان ملل متحد، و تلاش برای حفظ و تقویت نظمی بینالمللی مبتنی بر حاکمیت قانون – به خوبی شناخته شده و تغییر نخواهد کرد. ژاپن یک سیاست دفاعی صرفاً ملی را به عنوان رویکرد دفاعی اساسی خود حفظ میکند و در مورد حق دفاع جمعی که در منشور سازمان ملل به رسمیت شناخته شده است، قوانین داخلی ما موقعیتهایی را که میتوان از آن استفاده کرد، محدود میکند.
سیاست امنیتی ژاپن بر سه سند اصلی استوار است… از زمان بازنگری آنها در سال ۲۰۲۲، محیط امنیتی با سرعتی فزاینده در بسیاری از حوزهها تغییر کرده است، به طوری که کشورها برای روشهای جدید جنگی، از جمله استقرار گسترده سیستمهای بدون سرنشین، و برای احتمال جنگهای طولانیمدت آماده میشوند. در این وضعیت، ژاپن باید با تقویت اساسی قابلیتهای دفاعی خود در پاسخ به پیچیدهترین و شدیدترین محیط امنیتی دوران پس از جنگ پیش برود؛ این تقویت هیچ کشور خاصی را هدف قرار نمیدهد.
چالشهای جهانی که باید توسط کل جامعه بینالمللی مورد توجه قرار گیرند، در حال افزایش است، و این دورانی است که همکاری بیش از هر زمان دیگری ضروری است. ژاپن با توسعه نامشخص قابلیتهای نظامی یا تلاشهای یکجانبه برای تغییر وضعیت موجود با زور یا اجبار مخالف است و خط قرمزی در برابر آنها ترسیم میکند.
دیپلماسی ژاپن: از تفرقه تا همکاری
در این نقطه عطف تاریخی، ما باید صلح، امنیت و رفاه کشورها و مردم خود را تضمین کنیم؛ نظمی بینالمللی مبتنی بر ارزشها و اصولی مانند آزادی، دموکراسی، حقوق بشر و حاکمیت قانون را حفظ و تقویت کنیم؛ و فعالانه یک محیط بینالمللی صلحآمیز و باثبات ایجاد کنیم. برای این منظور، ژاپن، با همکاری شرکا در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن، دیپلماسیای را دنبال کرده و ادامه خواهد داد که جهان را از تفرقه و رویارویی به سمت آشتی و همکاری سوق دهد.
دیپلماسی ژاپن به تنوع همه ملتها احترام میگذارد و با شرکا بر اساس برابری برای بحث در مورد چالشهای مشترک و ارائه حمایت دقیق و متناسب با نیازهای واقعی همکاری میکند. ژاپن در چارچوب سیستم تجارت چندجانبه، از تجارت آزاد حمایت کرده و نظم اقتصادی بینالمللی آزاد و عادلانه مبتنی بر قوانین را ترویج داده است. همزمان، بر پایه مفهوم امنیت انسانی، از کشورهای در حال توسعه، از جمله از طریق همکاری در ظرفیتسازی، حمایت کرده و برای حل مسائل جهانی مانند دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDGs) تلاش کرده است. ژاپن فعالانه به خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه و همچنین به صلحسازی بینالمللی کمک کرده است. در حالی که جهان به یک نقطه عطف تاریخی میرسد، ما این رویکرد دیپلماتیک را در همکاری نزدیک با شرکا در خاورمیانه ادامه خواهیم داد.
آینده FOIP و همکاریهای عملی
در آینده، FOIP همراه با خاورمیانه از طریق همکاریهای عملی پیش خواهد رفت: تقویت زنجیرههای تأمین تابآور، افزایش امنیت دریایی و مسیرهای دریایی ایمن، بهبود اتصالپذیری با کیفیت بالا، و حمایت از توسعه انسانمحور، همه اینها در راستای اولویتهای محلی خواهد بود. ژاپن به ترویج سرمایهگذاری، ارائه حمایت از ظرفیتسازی – مبتنی بر تقاضا و متناسب با نیازها – و ارائه کمکهای توسعه رسمی (ODA) برای کمک به ایجاد یک محیط منطقهای آزاد، باز و فراگیر ادامه خواهد داد.
نتیجهگیری: پلی برای آشتی و همکاری
«FOIP در ده سالگی» تنها یک شعار ایستا نیست. این یک چارچوب زنده برای حفظ و تقویت نظمی بینالمللی مبتنی بر حاکمیت قانون، و پلی از تفرقه و رویارویی به سمت آشتی و همکاری – در سراسر هند-اقیانوسیه، خاورمیانه و فراتر از آن – است.
#FOIP #ژاپن #خاورمیانه #هند_اقیانوسیه #همکاری_منطقهای #امنیت_دریایی #تنگه_هرمز #توسعه_پایدار #دیپلماسی_صلح #جنوب_جهانی