رد «غیرقابل قبول» پیشنهاد صلح ایران توسط ترامپ: مطالبات مشروع تهران در برابر زیادهخواهیهای واشنگتن
واشنگتن/تهران – دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در اقدامی که نشان از عدم تمایل واشنگتن به حل و فصل مسالمتآمیز بحران دارد، پاسخ جمهوری اسلامی ایران به آخرین پیشنهاد صلح خود برای پایان دادن به جنگی که اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است، رد کرد.
ترامپ در واکنش به پیشنهاد متقابل ایران که از طریق میانجیگری پاکستان به آمریکا ارسال شده بود، در پستی در پلتفرم «تروث سوشال» خود در یکشنبه شب، ایران را به «بازی کردن» متهم کرد. وی نوشت: «ایران ۴۷ سال است که با ایالات متحده و بقیه جهان بازی میکند.» و افزود: «دیگر نخواهند خندید!»
دو ساعت بعد، ترامپ در همان پلتفرم اعلام کرد: «من همین الان پاسخ به اصطلاح ‘نمایندگان’ ایران را خواندم. من آن را دوست ندارم – کاملاً غیرقابل قبول است!»
بنبست دیپلماسی پس از آتشبس موقت
با این حال، بیش از یک ماه از آغاز آتشبس موقت در ۸ آوریل میگذرد و مذاکرات بین آمریکا و ایران با بنبست مواجه شده است. تهران خواستار پایان دائمی جنگ است، در حالی که ترامپ اصرار دارد که ایران ابتدا باید تنگه هرمز را بازگشایی کند؛ تنگهای که در زمان صلح، یک پنجم صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی از آن عبور میکند. ترامپ همچنین مسئله توانمندی هستهای ایران را «خط قرمز» خود اعلام کرده است.
محاصره عملی تنگه هرمز توسط ایران در واکنش به حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به این کشور در ۲۸ فوریه صورت گرفت. محاصره دریایی بنادر ایران توسط دولت ترامپ، علیرغم توافق آتشبس، تنشها را تشدید کرده است. آمریکا و ایران همچنین به حملات، توقیف و رهگیری کشتیها ادامه دادهاند، در حالی که کشورهای منطقه خلیج فارس نیز دوباره مورد حمله قرار گرفتهاند.
پیشنهاد صلح ایران چه بود و چرا ترامپ آن را «غیرقابل قبول» میداند؟
بر اساس گزارشهای رسانههای ایرانی، تهران در پاسخ به پیشنهاد آمریکا، پیشنهاد متقابل خود را ارائه کرده است که شامل درخواست برای پایان جنگ در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، جایی که رژیم صهیونیستی حملات سنگین و تهاجم زمینی انجام داده است، میشود.
ایران خواستار آن است که مرحله اول مذاکرات بر پایان خصومتها و همچنین تضمین «امنیت دریایی» در خلیج فارس و تنگه هرمز متمرکز شود، پیش از آنکه به مذاکرات ثانویه در مورد مسائل گستردهتر، از جمله برنامه هستهای و حمایت از گروههای مقاومت در خاورمیانه، بپردازد.
یک منبع رسمی ایرانی به الجزیره گفت: «پاسخ ما بر پایان جنگ در سراسر منطقه، به ویژه در لبنان، و حل اختلافات با واشنگتن متمرکز است.» این منبع افزود که پاسخ تهران «واقعبینانه و مثبت» بوده و اضافه کرد: «پاسخ مثبت واشنگتن به پاسخ ما، مذاکرات را به سرعت پیش خواهد برد. انتخاب اکنون با واشنگتن است.»
جزئیات مطالبات مشروع ایران:
- مسئله اورانیوم غنیشده: در مورد حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در ایران، که آمریکا خواستار تحویل آن است، افراد مطلع از این پیشنهاد به وال استریت ژورنال گفتند که تهران «پیشنهاد میکند بخشی از اورانیوم با غنای بالای خود را رقیق کرده و بقیه را به یک کشور ثالث منتقل کند.» آنها افزودند: «ایران همچنین اعلام کرده است که مایل به تعلیق غنیسازی اورانیوم است، اما برای مدت زمان کوتاهتری نسبت به توقف ۲۰ ساله پیشنهادی آمریکا. ایران با برچیدن تأسیسات هستهای خود مخالفت کرد.»
- لغو تحریمها و رفع محاصره: خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد که پیشنهادات ایران بیشتر بر درخواست این کشور مبنی بر پایان دادن آمریکا به تحریمهای نفتی ایران و آزادسازی داراییهای مسدود شده در خارج از کشور متمرکز است. ایران همچنین خواستار لغو محاصره دریایی جاری بنادر خود توسط آمریکا شده است.
پس از رد پیشنهاد ایران توسط ترامپ در اواخر یکشنبه، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، به رسانههای ایرانی گفت که آمریکا همچنان «مطالبات غیرمنطقی» دارد و افزود که پاسخ ایران به آخرین پیشنهاد آمریکا، که تهران روز یکشنبه به پاکستان ارسال کرد، «زیادهخواهانه نبود.»
وی گفت که پیشنهاد ایران برای پایان دادن به جنگ با آمریکا و لغو محاصره دریایی در تنگه هرمز و اطراف آن، یک مطالبه «مشروع» است. بقایی اظهار داشت: «درخواست پایان جنگ، لغو محاصره و دزدی دریایی، و آزادسازی داراییهای ایران که به ناحق در بانکها به دلیل فشار آمریکا مسدود شدهاند، از جمله این مطالبات است.»
وی افزود: «عبور ایمن از تنگه هرمز و برقراری امنیت در منطقه و لبنان از دیگر مطالبات ایران بود که یک پیشنهاد سخاوتمندانه و مسئولانه برای امنیت منطقه محسوب میشود.»
تسنیم به نقل از یک «منبع آگاه» نوشت که پاسخ ایران همچنین «بر حقوق اساسی ملت ایران تأکید دارد.» این منبع گفت: «هیچ کس در ایران برنامهای برای خشنود کردن ترامپ نمینویسد. تیم مذاکرهکننده تنها برای حقوق ملت ایران مینویسد. اگر ترامپ از آن ناراضی باشد، در واقع بهتر است.» وی افزود: «ترامپ به سادگی واقعیت را دوست ندارد؛ به همین دلیل است که او دائماً در برابر ایران شکست میخورد.»
آیا راهی به جلو وجود دارد؟
بر اساس پیشنهاد ۱۴ مادهای صلح آمریکا در هفته گذشته، ایران باید با عدم توسعه سلاح هستهای و توقف کامل غنیسازی اورانیوم برای حداقل ۱۲ سال موافقت میکرد. همچنین باید حدود ۴۴۰ کیلوگرم ذخیره اورانیوم خود را که تا ۶۰ درصد غنیسازی کرده است، تحویل میداد. در مقابل، آمریکا به تدریج تحریمها را لغو کرده و میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران را آزاد میکرد و محاصره بنادر ایران را برمیداشت.
روز دوشنبه، بقایی هشدار داد که پس از رد پیشنهاد متقابل ایران برای پایان جنگ توسط ترامپ، ثبات و امنیت در منطقه «تضعیف شده است.» وی گفت: «هرگاه مجبور به جنگ شویم، خواهیم جنگید و هرگاه جایی برای دیپلماسی باشد، از آن فرصت استفاده خواهیم کرد.» بقایی افزود: «اما دیپلماسی قوانین خاص خود را دارد. تصمیم بر اساس منافع ملی ما خواهد بود و ایران ثابت کرده است که مشتاق حفظ منافع مردم خود است.»
کریستوفر فدرستون، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه یورک انگلستان، خاطرنشان کرد که تاکنون ایران به خواستههای آمریکا تن نداده است و این امر به نظر میرسد ترامپ را گیج کرده است. وی به الجزیره گفت: «ایرانیها شرایط خود را برای یک توافق صلح بلندمدت حفظ میکنند و بسیاری از این شرایط گزارششده به نظر میرسد همان شرایطی است که آنها پیش از کارزار آمریکا تعیین کرده بودند.»
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، به الجزیره گفت که «هیچ میزان اجبار اقتصادی یا نیروی نظامی ایران را مجبور به تسلیم در برابر خواستههای حداکثری آمریکا نخواهد کرد.» وی افزود: «بنابراین ترامپ با دو گزینه بد روبروست: تشدید جنگی که نمیتواند در آن پیروز شود، یا پذیرش مصالحهای که نمیتواند آن را به فروش برساند.»
مارک پفایفل، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا، اشاره کرد که تهران و واشنگتن در همان موقعیتی قرار دارند که پیش از آغاز مذاکرات بودند. با این حال، او استدلال کرد که ترامپ بعید است جنگ را از سر بگیرد. پفایفل به الجزیره گفت که ترامپ اکنون احتمالاً فشار اقتصادی بر ایران را از طریق محاصره آمریکا افزایش خواهد داد و «ممکن است یک اقدام نظامی، شاید در اطراف سواحل تنگه هرمز، با هدف قرار دادن قایقهای تندرو، سکوهای پرتاب پهپاد و سایتهای موشکی ایران که کشتیها را در محاصره تهدید میکنند، انجام دهد.»
او افزود که ترامپ همچنین میتواند تحریمها را تشدید کند یا به فشار برای کمک نیروهای دریایی اروپایی و آسیایی برای اسکورت کشتیها از طریق تنگه هرمز ادامه دهد. اما پفایفل هشدار داد که فراتر از این گزینهها، «ابزارهای زیادی در جعبه ابزار باقی نمانده است.»
#ایران_آمریکا #پیشنهاد_صلح_ایران #ترامپ #تنگه_هرمز #برجام #مذاکرات_هسته_ای #امنیت_منطقه #تحریم_آمریکا #منافع_ملی #دیپلماسی