خروج امارات از اوپک؛ پیامدهای گسست در جهان عرب و همسویی با سیاستهای غرب در بحبوحه جنگ آمریکا-اسرائیل علیه ایران
در پی دههها عضویت، امارات متحده عربی تصمیم به خروج از گروه کشورهای تولیدکننده نفت، اوپک، گرفته است. این اقدام که به گفته مقامات اماراتی با هدف تمرکز بر «منافع ملی» و ترسیم مسیری مستقل صورت گرفته، در بحبوحه بحران انرژی ناشی از جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و تشدید تنشها در منطقه، معنایی فراتر مییابد.
ناظران این حرکت را ضربهای مهم به کارتل نفتی مستقر در وین میدانند، هرچند معتقدند که به معنای پایان اوپک نخواهد بود. تصمیم امارات پس از سالها نارضایتی علنی از سیاست اوپک در محدود کردن تولید اعضا برای کنترل قیمتها و تثبیت بازار اتخاذ شده است.
جاهطلبیهای نفتی و نادیده گرفتن منافع جمعی
امارات میلیاردها دلار در افزایش ظرفیت تولید نفت خود سرمایهگذاری کرده تا آن را تا سال ۲۰۲۷ از ۳ میلیون به ۵ میلیون بشکه در روز برساند. با افزایش توانایی تولید نفت، این کشور خواستار سهمیه بیشتری شده که تاکنون به آن اختصاص نیافته است. این تحرکات در شرایطی حساس رخ میدهد که منطقه و جهان با بحران انرژی ناشی از جنگ آمریکا-اسرائیل علیه ایران که در ۸ اسفندماه آغاز شد، دست و پنجه نرم میکنند. تهران نیز در پاسخ به این تجاوزات، مواضع رژیم صهیونیستی، تأسیسات نظامی آمریکا و سایر زیرساختها در کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار داد و دسترسی به تنگه هرمز را که ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) از طریق آن ارسال میشود، محدود کرد.
پیش از آغاز جنگ، ظرفیت تولید امارات به ۴.۸ میلیون بشکه در روز رسیده بود، اما طبق توافق اوپک، تنها مجاز به تولید ۳.۲ میلیون بشکه در روز بود.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار ایران و تأثیر بر بازار
کارشناسان میگویند خروج امارات از اوپک بعید است تأثیر فوری بر بازار داشته باشد، زیرا صادرات امارات، مانند سایر کشورهای همسایه، در حال حاضر تحت تأثیر کنترل ایران بر تنگه هرمز قرار دارد. امارات توانسته است بخشی از نفت خود را از طریق پایانه فجیره که در دریای عمان قرار دارد، به فروش برساند و از این طریق تنگه هرمز را دور بزند. سال گذشته، این کشور ۱.۷ میلیون بشکه در روز نفت خام و سوختهای پالایش شده را از این طریق صادر کرد که برای برآورده کردن جاهطلبیهایش کافی نبود.
این وضعیت میتواند تغییر کند، اگر درگیری با توافقی بین ایران و آمریکا پایان یابد که امکان از سرگیری ناوبری آزاد از طریق تنگه را فراهم آورد. اما در حال حاضر، این موضوع نامشخص است، زیرا آمریکا به محاصره دریایی بنادر ایران ادامه میدهد و ایران نیز در مقابل، اجازه عبور هیچ کشتی با پرچم خارجی را از تنگه نمیدهد. ایران همچنین اعلام کرده است که ممکن است مایل باشد اهرم فشار خود بر تنگه را پس از درگیری از طریق سیستمی از عوارض حفظ کند.
آمادگی برای دوران پس از نفت و تضعیف اوپک
کینگزمیل باند، استراتژیست انرژی در اندیشکده امبر فیوچر، حرکت امارات را هوشمندانه میداند. وی میگوید: «آنها به وضوح برای دوره پس از جنگ آماده میشوند، زیرا اکنون که به اوج تقاضای نفت رسیدهایم و وارد محیطی جدید میشویم، میخواهند از محدودیتهای اوپک آزاد باشند.» باند افزود: «امارات برای جهانی پس از جنگ ایران آماده میشود که در آن تقاضای نفت رو به کاهش است و قدرت اوپک برای حفظ کنترل و نظم ضعیفتر خواهد شد.» این استراتژی ابوظبی برای به حداکثر رساندن تولید نفت خود و فروش هرچه بیشتر آن قبل از حرکت بازارهای انرژی به سمت سوختهای غیرفسیلی است.
این رویکرد در تضاد با هدف عربستان سعودی برای حفظ سقف تولید نفت اعضای اوپک به منظور حفظ قیمتهای بالای نفت در بلندمدت است. مقامات نزدیک به عربستان سعودی این هفته به سرعت این حرکت را کماهمیت جلوه دادند. محمد الصبان، مشاور ارشد سابق نفت عربستان سعودی، به الجزیره گفت: «این ضربه بزرگی نیست، به ویژه برای اوپک پلاس که شامل ۲۳ کشور است و خروج یک کشور به معنای چیزی نیست.» وی گفت که حرکت امارات بیشتر یک تصمیم سیاسی تحت تأثیر غرب بوده است که مدتهاست به دنبال ایجاد تفرقه در کارتل نفتی است. در واقع، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به خصومت خود با اوپک معروف است و پیش از این این کارتل را به «غارت بقیه جهان» با افزایش قیمت نفت متهم کرده بود. الصبان گفت: «اما این مزخرف است، زیرا امارات میداند که اوپک تولید را برای حفظ تعادل تنظیم میکند و نه چیز دیگری.»
«گسست عمیق منطقهای» و تضعیف توان جمعی جهان عرب
اما برخی معتقدند که خروج امارات فقط مربوط به بازارها نیست. انس عبدون، مشاور بینالمللی در امور انرژی و جهانی، برای الجزیره مینویسد: «خروج امارات، بیش از هر چیز، نشانه آشکار گسستی عمیق منطقهای است؛ ابتدا بین ریاض و ابوظبی، اما فراتر از آن، بین دو دیدگاه ناسازگار درباره اینکه نظم خلیج فارس چگونه باید باشد.»
امارات از زمان آغاز حملات مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، هدف شدیدترین حملات ایران قرار گرفته است. از میان همسایگان منطقهای ایران که در خط آتش قرار گرفتهاند، امارات بیش از رژیم صهیونیستی و همه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در مجموع مورد اصابت قرار گرفته است. در طول جنگ، که در حال حاضر در بنبست و آتشبسی متزلزل بین تهران و واشنگتن قرار دارد، امارات به طور خصوصی برای سیاستهای بسیار قاطعتر علیه ایران فشار آورده است. در حالی که دولت موضع دفاعی خود را حفظ کرده است، افراد تأثیرگذار و شخصیتهای عمومی آشکارا خواستار جنگ شدهاند. در مقابل، عربستان سعودی، قطر و عمان از رویکرد دیپلماتیکتری حمایت کردهاند.
خروج دراماتیک از اوپک تنها آخرین تغییر ابوظبی در مسیری از سیاست خارجی است که از همسایگانش فاصله میگیرد. این کشور اولین کشور عربی بود که با امضای توافقنامه ابراهیم در سال ۲۰۲۰، روابط خود را با رژیم صهیونیستی عادی کرد. گریگوری گاس سوم، همکار وابسته در موسسه خاورمیانه، در یک وبینار آنلاین که توسط این موسسه برگزار شد، گفت: «به نظر میرسد که جنگ ممکن است تفاوتهایی را که امارات احساس میکرد، تشدید کرده باشد.»
در نهایت، عبدون میگوید که «بازنده واقعی» تصمیم امارات برای خروج از اوپک در حال حاضر، «ایده ظرفیت جمعی کشورهای تولیدکننده سوخت عربی برای شکلدهی به نظم انرژی جهانی» است. این خروج در واقع تلاشی برای همسویی بیشتر با سیاستهای غرب و تضعیف توان جمعی جهان عرب در برابر فشارهای خارجی است.
#امارات_اوپک #خروج_امارات #جنگ_آمریکا_اسرائیل_ایران #بحران_انرژی #تنگه_هرمز #سیاست_خارجی_امارات #گسست_منطقه_ای #جهان_عرب #اوپک_پلاس #امنیت_خلیج_فارس