Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, ABD’nin Pazartesi gününden itibaren Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemileri “serbest bırakmaya yardım edeceğini” belirterek, yönetiminin İran’ın stratejik su yolundaki ablukasını kıracağını ima etti.
Trump Pazar günü yaptığı açıklamada, “Özgürlük Projesi” olarak adlandırılan bu kampanyayı, boğazda gemileri mahsur kalan ve kendisinin “tarafsız ve masum seyirciler” olarak nitelendirdiği ülkelerin talebi üzerine başlattığını söyledi.
Trump, Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda, “İran’ın, Orta Doğu’nun ve Amerika Birleşik Devletleri’nin iyiliği için, bu ülkelere gemilerini bu kısıtlı su yollarından güvenli bir şekilde çıkaracağımızı, böylece özgürce ve yetkin bir şekilde işlerine devam edebileceklerini söyledik” dedi ancak Washington’dan yardım isteyen ülkeleri belirtmedi.
Trump, “Bu gemilerin birçoğunda yiyecek ve büyük mürettebatın sağlıklı ve hijyenik bir şekilde gemide kalması için gerekli diğer her şey tükenmek üzere” diye ekleyerek, operasyona yapılacak herhangi bir müdahalenin “maalesef zorla karşılık bulacağını” belirtti.
Trump’ın insani bir jest olarak tanımladığı kampanyanın nasıl ilerleyeceği veya Tahran ile koordinasyon içerip içermeyeceği belirsizliğini koruyor.
İran’ın direnişiyle karşılaşılması halinde, bu hamle 7 Nisan’da yürürlüğe giren kırılgan ateşkesi bozma riski taşıyor.
Trump’ın açıklamasının ardından, İran parlamentosunun Ulusal Güvenlik Komisyonu başkanı İbrahim Azizi, boğazdaki herhangi bir “Amerikan müdahalesinin” ateşkesin ihlali olarak kabul edileceği konusunda uyardı.
Azizi, X’teki bir paylaşımında, “Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi, Trump’ın sanrılı paylaşımlarıyla yönetilmeyecek! Kimse Suçlama Oyunu senaryolarına inanmaz!” dedi.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada, Pazartesi gününden itibaren boğazdan “serbestçe geçmek isteyen” ticari gemileri desteklemeye başlayacağını bildirdi.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, “Bu savunma misyonuna desteğimiz, deniz ablukasını sürdürürken bölgesel güvenlik ve küresel ekonomi için hayati önem taşıyor” dedi.
CENTCOM, su yolundaki gemiler için serbest geçişi nasıl sağlayacağına dair ayrıntı vermedi.
ABD ordusu daha önce, İran topraklarından ateş altına alınabileceği dar su yolundan gemilere eşlik etmeye “hazır olmadığını” belirtmişti.
‘Bu bir müzakere taktiği mi?’
ABD-İran ateşkesi yaklaşık bir aydır sürse de, Tahran’ın boğazdaki ablukası ve Washington’ın İran limanlarına uyguladığı deniz kuşatması petrol fiyatlarını fırlattı.
ABD’de benzin fiyatları, savaş başlamadan önceki 3 doların altından ortalama 4.44 dolara yükselerek enflasyonu körükledi.
Son kamuoyu yoklamalarına göre, enerji maliyetleri Trump’ın iş onay notları düşerken savaşa karşı artan bir kamuoyu hoşnutsuzluğuna yol açıyor.
Trump daha önce, Körfez’deki rekabetçi ablukaların mevcut durumundan rahat olduğunu, ABD kuşatmasının “bombalamaktan daha etkili” olduğunu savunmuştu.
Ancak, İran ablukasına karşı çıkma hamlesi, son haftalarda artan gerilimlere rağmen süregelen göreceli sakinliği değiştirebilir.
Uluslararası Politika Merkezi’nde kıdemli araştırmacı Negar Mortazavi, ABD’nin gemilere boğazdan çıkışta eşlik etme çabasının İran tarafından insani bir misyon olarak görülmeyeceğini söyledi.
Mortazavi, Al Jazeera’ya verdiği bir televizyon röportajında, “Bu aynı zamanda ABD güçlerini ve varlıklarını, bir eskortluk söz konusu olursa, potansiyel olarak İran’ın atış menziline daha da yaklaştıracak” dedi.
“Dolayısıyla bunun bir tehdit mi olduğunu bilmiyorum. Bu bir müzakere taktiği mi?… Yoksa bu gerçekten başkanın planı mı? Yani, biliyoruz ki Tahran da bir şekilde potansiyel bir tırmanış olacağından şüpheleniyordu. Bunun o olup olmadığını bilmiyorum.”
Trump Pazar günü, krize diplomatik bir çözüm yolunun açık kaldığını öne sürdü.
Truth Social’da, “Temsilcilerimin İran ülkesiyle çok olumlu görüşmeler yaptığının ve bu görüşmelerin herkes için çok olumlu bir şeye yol açabileceğinin tamamen farkındayım” dedi.
“Gemi hareketi sadece kesinlikle yanlış bir şey yapmamış olan insanları, şirketleri ve ülkeleri serbest bırakmak içindir — Onlar koşulların kurbanıdır.”
Trump, İran’ın planının kabul edilemez olduğunu söyledi
Saatler önce ABD başkanı, Tahran’ın ABD-İsrail savaşını sona erdirmeye yönelik son 14 maddelik önerisini reddettiğini söyledi.
Trump, İsrail’in kamu yayıncısı Kan’a verdiği demeçte, “Bu benim için kabul edilemez. İnceledim; her şeyi inceledim – kabul edilemez” dedi.
14 maddelik planın detayları belirsizliğini korurken, İranlı yetkililer Tahran’ın daha geniş bir nükleer anlaşma sağlamak için yapılacak görüşmelerden önce savaşı kalıcı olarak sona erdirmeye ve limanlarına yönelik ablukayı kaldırmaya odaklandığını belirtti.
İranlı yetkililer Pazar günü, Tahran’ın önerisine Washington’dan resmi bir yanıt aldığını ve bunu incelediğini söyledi.
Trump daha önce, savaşın sona ermesinden önce İran’a daha fazla zarar vermek istediğini ima etmişti.
Cumartesi günü Truth Social’da, “İran’ın bize yeni gönderdiği planı yakında inceleyeceğim, ancak son 47 yılda İnsanlığa ve Dünyaya yaptıklarının bedelini yeterince ödemedikleri için kabul edilebilir olacağını hayal edemiyorum” dedi.
İran, Trump’ın söylemlerine meydan okuyarak, herhangi bir saldırıya karşı kendisini savunacağı konusunda uyardı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Washington’dan gelecek herhangi bir “maceraya veya aptallığa” karşı “tamamen hazır” olduğunu belirtti.
#HürmüzBoğazı #DonaldTrump #İran #ABD #DenizAblukası #KüreselEkonomi #PetrolFiyatları #Diplomasi #Gerilim #Ortadoğu
