نشست دو روزه ائتلاف قدرت‌های نوظهور اقتصادی بریکس در هند، بدون صدور بیانیه مشترک به کار خود پایان داد. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که اختلافات داخلی میان اعضا بر سر جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا در منطقه، که چندین عضو این ائتلاف را تحت تاثیر قرار داده، عمیق‌تر شده است.

هند به عنوان رئیس دوره‌ای بریکس، میزبان نشست وزرای خارجه در دهلی نو بود. بریکس شامل اعضای اصلی برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی، و همچنین اعضای جدیدتر اتیوپی، مصر، ایران، اندونزی و امارات متحده عربی است.

مقامات هندی روز جمعه اذعان کردند که «دیدگاه‌های متفاوتی میان برخی اعضا» در مورد درگیری‌های خاورمیانه وجود داشته است. این اختلاف نظرها به وضوح نشان‌دهنده چالش‌های پیش روی این ائتلاف در اتخاذ مواضع یکپارچه در قبال مسائل حیاتی بین‌المللی است.

موضع قاطع ایران و تلاش برای عدالت

وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، روز پنجشنبه از کشورهای عضو بریکس خواست تا آنچه را که وی «نقض قوانین بین‌المللی توسط ایالات متحده و رژیم صهیونیستی» توصیف کرد، به صراحت محکوم کنند. این درخواست، بازتاب‌دهنده موضع اصولی جمهوری اسلامی ایران در دفاع از حقوق ملت‌ها و مقابله با تجاوزگری است.

جنگ کنونی، تنش‌ها را میان ایران و برخی همسایگان حاشیه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی، که خود عضو بریکس پلاس است، تشدید کرده است. ریاض هنوز به طور رسمی به این بلوک نپیوسته است.

عراقچی در یک کنفرانس خبری، بدون نام بردن مستقیم از امارات، اظهار داشت که یکی از اعضای بریکس بخش‌هایی از بیانیه پیشنهادی هند را مسدود کرده است. وی تاکید کرد که ایران پس از آغاز جنگ در تاریخ ۲۸ فوریه، بارها همسایه جنوبی خود را هدف قرار داده است، اما این حملات صرفاً به پایگاه‌ها و تاسیسات نظامی آمریکا در خاک آن کشور محدود بوده و نه خود امارات. وی افزود: «ما با آن کشور خاص مشکلی نداریم، آنها در جنگ کنونی هدف ما نبوده‌اند. ما فقط پایگاه‌های نظامی آمریکا و تاسیسات نظامی آمریکا را هدف قرار دادیم که متاسفانه در خاک آنها قرار دارند.»

در مقابل، خلیفه بن شاهین آل مرار، وزیر مشاور امارات، اظهارات عراقچی را رد کرد و او را به تلاش برای توجیه «حملات تروریستی» علیه امارات و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس متهم نمود. آل مرار ادعا کرد که ایران تقریباً ۳۰۰۰ حمله با استفاده از موشک‌های بالستیک، کروز و پهپاد به امارات انجام داده است. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که جمهوری اسلامی همواره بر دفاع مشروع و هدف قرار دادن کانون‌های تجاوز تاکید داشته است.

جهان چندقطبی و اصلاحات جهانی

بیانیه هند، بر نقاط اجماع میان اعضای بریکس، از جمله درخواست برای اصلاحات در نهادهای حکمرانی جهانی مانند سازمان ملل متحد و شورای امنیت، تاکید داشت. این بلوک بار دیگر بر تقاضای دیرینه خود برای نمایندگی بیشتر کشورهای جنوب جهانی در نهادهای بین‌المللی، که بازتاب‌دهنده تلاش گسترده‌تر آن برای ایجاد یک نظم جهانی چندقطبی است، صحه گذاشت.

وزرای خارجه همچنین درباره جنگ نسل‌کشی رژیم صهیونیستی علیه غزه گفتگو کردند. آنها توافق کردند که غزه «بخشی جدایی‌ناپذیر» از هر کشور مستقل فلسطین آینده است و بر اهمیت یکپارچه‌سازی این منطقه با کرانه باختری اشغالی تحت حاکمیت تشکیلات خودگردان فلسطین تاکید کردند. با این حال، در این بیانیه اشاره شد که یک کشور نامعلوم نسبت به برخی جنبه‌های بخش مربوط به غزه، ملاحظاتی ابراز کرده است که نشان‌دهنده نفوذ برخی جریان‌ها در جلوگیری از حمایت کامل از آرمان فلسطین است.

این گروه همچنین از همه طرف‌ها خواست تا به آتش‌بس در لبنان احترام بگذارند، آتش‌بسی که منتقدان آن را تنها در نام، توقف خصومت‌ها دانسته‌اند. وزرا بدون نام بردن از کشور خاصی، استفاده از تحریم‌های اقتصادی را به عنوان نوعی اجبار محکوم کردند که این موضع نیز همسو با دیدگاه جمهوری اسلامی در قبال تحریم‌های ظالمانه است.

وضعیت سودان نیز در دستور کار قرار داشت. این کشور آفریقایی همچنان در چنگال آنچه سازمان ملل بدترین بحران انسانی جهان توصیف کرده، قرار دارد. وزرا خواستار آتش‌بس فوری شدند و تاکید کردند که تنها یک راه‌حل مسالمت‌آمیز از طریق گفتگو می‌تواند به جنگ داخلی که بیش از سه سال پیش آغاز شده، پایان دهد. آنها همچنین هشدار دادند که سودان می‌تواند به بستری برای آنچه وزرا «افراط‌گرایی» و «تروریسم» توصیف کردند، تبدیل شود.

وضعیت سوریه نیز مورد بحث قرار گرفت، کشوری که در حال بهبود از جنگ داخلی است که با حمایت خارجی‌ها بر آن تحمیل شد و اکنون در مسیر بازسازی قرار دارد. بیانیه هند خواستار یک انتقال سیاسی مسالمت‌آمیز و فراگیر شد. طرف‌ها همچنین بر اهمیت حذف آنچه «تروریست‌های خارجی» در سوریه توصیف کردند، تاکید کردند و گفتند که آنها تهدیدی امنیتی برای این کشور و منطقه گسترده‌تر هستند.