Fransa ve Birleşik Krallık, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamak amacıyla çok uluslu bir deniz gücü oluşturma planlarını ilerletmek üzere onlarca ülkeyi bir araya getiriyor. Ancak, ABD bu görüşmelerin bir parçası değil.
Toplantı, Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın başkanlığında, Paris’teki Elysee başkanlık sarayında gerçekleşiyor. Yaklaşık 30 ila 40 ülke şahsen veya video konferans yoluyla katılım sağlıyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de şahsen katılanlar arasında yer alıyor, ancak katılımcıların tam listesi açıklanmadı.
Görüşmeler, resmi olarak ‘Hürmüz Boğazı Deniz Seyir Serbestisi Girişimi’ olarak adlandırılan, ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşında kalıcı bir ateşkes sağlandıktan sonra su yolunda serbest geçişi yeniden tesis etmeyi amaçlayan savunma odaklı bir misyona odaklanacak.
Boğaz, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta savaş başlatmasının ardından İran’ın abluka uygulamasıyla kapanmıştı. Dünya petrolünün beşte biri genellikle bu kritik geçiş noktasından geçiyor. ABD de o zamandan beri İran limanlarına kendi ablukasını uygulayarak aksaklığı daha da artırdı.
Avrupalı liderler, devam eden kapanmanın, jet yakıtı tedarikinin azalmasıyla tüketicileri daha yüksek enflasyon, gıda kıtlığı ve uçuş iptalleriyle tehdit ettiği konusunda uyardı. Abluka altında kalan yüzlerce gemide 20.000’den fazla denizci mahsur kaldı.
‘Kesinlikle savunma amaçlı’
Starmer, toplantı öncesi yaptığı açıklamalarda, İran’ı “dünya ekonomisini rehin tutmakla” suçlayarak, “Boğazın koşulsuz ve acil olarak yeniden açılması küresel bir sorumluluktur ve küresel enerji ile ticaretin yeniden serbestçe akmasını sağlamak için harekete geçmeliyiz” dedi.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, ablukanın ekonomik sonuçlarının hem Fransız vatandaşları hem de işletmeler için “büyük” olduğunu belirtti.
Girişim, Avrupa’nın daha önce Ukrayna için bir güvenlik gücü oluşturma çabalarını yansıtıyor ve benzer koşullar taşıyor: konuşlandırma ancak çatışma sona erdiğinde ve güvenlik koşulları izin verdiğinde gerçekleşecek.
AFP haber ajansına konuşan bir Fransız başkanlık yetkilisi, herhangi bir misyonun ilerleyebilmesi için müttefiklerin “İran’ın geçen gemilere ateş etmeme taahhüdüne ve ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan çıkan veya giren hiçbir gemiyi engellememe taahhüdüne” ihtiyaç duyacağını söyledi.
Washington’ın masada olmaması kasıtlıydı. Macron, boğazdan geçen gemilerin güvenliğini sağlamaya yönelik misyonun “kesinlikle savunma amaçlı” olacağını ve çatışmayan ülkelerle sınırlı kalacağını belirtti.
Operasyon kısmen, Avrupalı müttefiklerini savaşa katılmamakla eleştiren, NATO üyelerini “korkak” olarak nitelendiren ve İngiltere’ye “Sizin donanmanız bile yok” diyen Trump’a bir yanıt niteliğindeydi.
Trump’ın misilleme amaçlı İran limanlarına uyguladığı ABD ablukası, ekonomik riski daha da artırdı.
Askeri planlama halihazırda devam ediyor. Birleşik Krallık, RFA Lyme Bay gemisinden mayın avlama dronları konuşlandırmayı tartışırken, Fransa nükleer enerjili uçak gemisini bir helikopter gemisi ve birkaç fırkateynle birlikte bölgeye gönderdi. Fransız askeri sözcüsü Albay Guillaume Vernet, misyonun hala “yapım aşamasında” olduğunu belirtti.
#HürmüzBoğazı #DenizGüvenliği #Fransa #BirleşikKrallık #EmmanuelMacron #KeirStarmer #KüreselTicaret #EnerjiGüvenliği #İran #ABD